Λίπανση ελιάς

Γενικές Κατευθύνσεις

Άζωτο

   Το άζωτο αποτελεί για την ελιά το σπουδαιότερο στοιχείο και επηρεάζει άμεσα τόσο τη βλάστηση όσο και την καρποφορία της. Έμμεσα, μπορεί να επηρεάσει και το βαθμό παρενιαυτοφορίας των δένδρων. Η αντίδραση των ελαιόδενδρων στη χορήγηση αζώτου είναι ιδιαίτερα εμφανής σε εδάφη χαμηλής γονιμότητας και όταν η εδαφική υγρασία δεν αποτελεί έντονο περιοριστικό παράγοντα. Έτσι, ανάλογα με τη γονιμότητα του εδάφους και την εδαφική υγρασία, συνιστάται ετήσια χορήγηση αζώτου 500-1500 γρ Ν/δένδρο ή 5-15 κιλά Ν/στρέμμα (1 κιλό Ν = 5 κιλά περίπου θειικής αμμωνίας, 3 κιλά νιτρικής αμμωνίας, 4 κιλά ασβεστούχου αμμωνίας ή 2 κιλά ουρίας). Ο υπολογισμός ανά δένδρο προτιμάται για αραιής φύτευσης ελαιώνες, ενώ ο υπολογισμός κατά στρέμμα για ελαιώνες πυκνής φύτευσης (πάνω από 10 δένδρα/στρέμμα).

   Σε μη αρδευόμενους ελαιώνες, η ετήσια βροχόπτωση και η διαθέσιμη εδαφική υγρασία παίζουν βασικό ρόλο στον καθορισμό του ύψους της αζωτούχου λίπανσης:

α) Σε περιοχές με μέση ετήσια βροχόπτωση κάτω από 400 mm, η χορήγηση αζώτου πρέπει να γίνεται με προσοχή. Για τις περιοχές αυτές έχει προταθεί χορήγηση 100 γρ Ν/δένδρο/100 mm βροχής (ή 1 κιλό Ν/στρέμμα/100 mm βροχής).

β) Σε περιοχές με μέση ετήσια βροχόπτωση 400-700 mm, η χορηγούμενη ποσότητα αζώτου μπορεί να αυξάνεται αναλογικά μέχρι 1500 γρ N/δένδρο.

γ) Σε περιοχές με ετήσια βροχόπτωση πάνω από 700 mm, ή αρδευόμενους ελαιώνες, χορηγείται άζωτο ανάλογα με τη γονιμότητα του εδάφους, μέχρι 1500 Ν/δένδρο.

Ο ελαιοκαλλιεργητής μπορεί να παρακολουθεί την αποτελεσματικότητα της αζωτούχου λίπανσης και να κάνει τις απαραίτητες διορθώσεις:

  • Από το μήκος της ετήσιας βλάστησης. Αν αυτό δεν είναι ικανοποιητικό, θα πρέπει να αυξήσει την ποσότητα του αζώτου, εφόσον δεν συντρέχουν άλλοι λόγοι (ασθένειες, ζημιά ριζών, κλπ). Αν το μήκος της ετήσιας βλάστησης είναι υπερβολικό, θα πρέπει να μειώσει την ποσότητα του αζώτου.
  • Με φυλλοδιαγνωστική. Η αζωτούχος λίπανση προσαρμόζεται ώστε η περιεκτικότητα των φύλλων σε άζωτο να είναι το χειμώνα μέσα στα όρια 1,6- 1,8%. Κρίσιμη περίοδος κατά την οποία τα ελαιόδενδρα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους το απαιτούμενο άζωτο είναι από τις αρχές Μαρτίου έως τον Ιούνιο, όπου γίνεται η διαφοροποίηση των ανθοφόρων οφθαλμών και η εξέλιξή τους σε καρπούς. Σε ξηρικούς ελαιώνες, η αζωτούχος λίπανση γίνεται με την προσθήκη στο έδαφος του αζωτούχου λιπάσματος την περίοδο Δεκεμβρίου – Φεβρουαρίου, ώστε το άζωτο να είναι διαθέσιμο στην κρίσιμη περίοδο. Στην Ανατολική Ελλάδα (λίγες βροχοπτώσεις) η χορήγηση θα πρέπει να γίνεται στην αρχή της περιόδου αυτής, ενώ στη Δυτική προς το τέλος.

       Υπερβολικές ποσότητες αζώτου πριν την καρπόδεση μπορεί να οδηγήσουν σε υπερβολικό φορτίο με αποτέλεσμα μικροκαρπία (επιτραπέζιες ποικιλίες) και παρενιαυτοφορία. Αντίθετα, ανεπάρκεια αζώτου και μετά την καρπόδεση, θα δώσει καλό μήκος νέας βλάστησης και ικανοποιητική καρποφορία την επόμενη χρονιά.

      Η χορήγηση αζώτου στα κρίσιμα στάδια μπορεί να γίνει με διαφυλλική λίπανση. Καλά αποτελέσματα έχει δώσει η ουρία σε αραίωση μέχρι 3-4%. Η διαφυλλική λίπανση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε ξηρικούς ελαιώνες στους οποίους η απορρόφηση αζώτου μέσω των ριζών είναι πολύ περιορισμένη.

Φωσφόρος

      Σπάνια παρατηρείται έλλειψη του θρεπτικού αυτού στοιχείου στα ελαιόδενδρα και συνήθως δεν είναι αναγκαία η τακτική φωσφορική λίπανσή τους, ιδιαίτερα όταν επί σειρά ετών χορηγούνται σύνθετα λιπάσματα του τύπου 11-15-15.

Έτσι, δεν είναι σκόπιμη η χορήγηση φωσφόρου:

1) Σε ελαιώνες που στο παρελθόν έγινε άφθονη φωσφορική λίπανση (είτε στα ίδια τα ελαιόδενδρα, είτε σε προηγούμενες καλλιέργειες) πριν την εγκατάσταση των δένδρων.

2) Σε ελαιώνες που λόγω ανεπαρκούς εδαφικής υγρασίας δέχονται μόνο μικρές ποσότητες αζώτου.

   Δεν αποκλείεται όμως να είναι χρήσιμη η φωσφορική λίπανση σε ελαιώνες που δεν δέχθηκαν στο παρελθόν φωσφόρο (ιδιαίτερα αν τα δένδρα καλλιεργούνται σε όξινα εδάφη ή σε εδάφη με υψηλή περιεκτικότητα σε ανθρακικό ασβέστιο). Το ίδιο ισχύει και για ελαιώνες που φυτεύτηκαν σε αβαθή, άγονα εδάφη από πρόσφατη εκχέρσωση, καθώς και για νέους ελαιώνες (1-10 ετών) στους οποίους γίνεται άρδευση και χορηγείται κάθε χρόνο άφθονο άζωτο.

  Οι περιπτώσεις όπου χρειάζεται προσθήκη φωσφόρου εντοπίζονται με φυλλοδιαγνωστική. Περιεκτικότητα των φύλλων το χειμώνα σε φωσφόρο γύρω στο 0,09- 0,10% και σχέση Ν/P γύρω στο 20, δείχνουν ότι η φωσφορική λίπανση είναι σκόπιμη. Με υψηλότερες τιμές φωσφόρου στα φύλλα ή με κατώτερη αναλογία Ν/Ρ δεν πρέπει να αναμένεται αντίδραση των δένδρων στη φωσφορική λίπανση.

    Αν χρειάζεται φωσφορική λίπανση συντήρησης, αυτή συνιστάται να γίνεται με μικρή ποσότητα λιπάσματος που δε θα υπερβαίνεται το 1/3–1/5 του χορηγούμενου αζώτου. Έτσι, αν υποθέσουμε ότι χορηγείται 1 κιλό Ν/δένδρο (πχ 5 κιλά θειϊκής αμμωνίας), τότε ο φωσφόρος που συνιστάται να χορηγηθεί δεν υπερβαίνει τα 200-350 γρ Ρ2Ο5/δένδρο (δηλ. 1,0-1,7 κιλά υπερφωσφορικού 0-20-0). Ως πρακτικότερο συνιστάται χορήγηση 500 γρ Ρ2Ο5/δένδρο (δηλ 2,5 κιλά υπερφωσφορικού 0-20-0) ανά διετία.

       Μόνο σε περιπτώσεις έντονης έλλειψης φωσφόρου (σε εδάφη που δεσμεύουν το φωσφόρο) χρειάζεται ισχυρή φωσφορική λίπανση της τάξης των 4-5 κιλών Ρ2Ο5/δένδρο (δηλ 20-25 κιλά υπερφωσφορικού 0-20-0) για δένδρα πλήρους ανάπτυξης. Για νεαρά ελαιόδενδρα, τα οποία είναι πιο ευπαθή στην τροφοπενία φωσφόρου, χορηγείται μικρότερη ποσότητα (1-8 κιλά 0-20-0) ανάλογα με την ηλικία και την ανάπτυξη των δένδρων.

     Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της τροφοπενίας φωσφόρου, είναι μια διάστικτη χλώρωση των φύλλων, η οποία όμως δεν αποτελεί ασφαλές κριτήριο για διάγνωση, επειδή συχνά συνδέεται και με άλλα αίτια (περίσσεια αζώτου). Ασφαλής διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο με φυλλοδιαγνωστική.

Κάλιο

    Η ελιά είναι ιδιαίτερα απαιτητική στο στοιχείο αυτό.

      Είναι γνωστό ότι σε χρονιές υψηλής παραγωγής μεγάλες ποσότητες καλίου απομακρύνονται με το συγκομιζόμενο ελαιόκαρπο και το κλάδεμα. Για μέγιστη παραγωγή και άριστη ποιότητα, η ελιά χρειάζεται τακτική καλιούχο λίπανση, ιδιαίτερα σε ελαιώνες στους οποίους για πολλά χρόνια δεν έχει χορηγηθεί κάλιο.

      Το ύψος της καλιούχου λίπανσης θα πρέπει να καθορίζεται με βάση το ύψος της αζωτούχου λίπανσης.

       Σε ελαιώνες, στους οποίους στο παρελθόν δεν έγινε καλιούχος λίπανση, καλό είναι για μερικά χρόνια να δοθεί κάλιο σε ποσότητα διπλάσια από το χορηγούμενο άζωτο. Αν για παράδειγμα χορηγείται 0,5 κιλό Ν/δένδρο (2,5 κιλά θειϊκή αμμωνία) τότε θα πρέπει να δοθεί 1 κιλό Κ2Ο/δένδρο (2 κιλά θειϊκό κάλιο). Στη συνέχεια, μειώνουμε την ποσότητα του καλίου στη δόση συντήρησης, η οποία είναι ίση με τη δόση του αζώτου (Κ2Ο=Ν). Μετά από χρονιές πολύ υψηλής καρποφορίας, καλό είναι να αυξήσουμε πάλι τη δόση του καλίου για συμπλήρωση των αποθεμάτων των ελαιόδενδρων. Η φυλλοδιαγνωστική, όπου υπάρχει δυνατότητα να γίνεται, μπορεί να μας κατευθύνει καλύτερα και στην περίπτωση της καλιούχου λίπανσης.

Οι συνηθέστερες τροφοπενίες

Τροφοπενία Βορίου

  Είναι μια από τις πιο συνηθισμένες και σοβαρές τροφοπενίες της ελιάς στην Ελλάδα. Παρατηρείται τόσο σε νεαρά όσο και σε αιωνόβια δένδρα. Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της τροφοπενίας βορίου είναι ότι τα κορυφαία φύλλα στους νέους βλαστούς έχουν το ακραίο 1/3-2/3 τμήμα τους χλωρωτικό (αρχικά πρασινοκίτρινο στη συνέχεια κίτρινο/πορτοκαλί).

     Σταδιακά, το σύμπτωμα αυτό εμφανίζεται και στα φύλλα της βάσης των βλαστών, τα οποία μπορεί να εμφανίσουν και ξήρανση στην κορυφή τους. Σε πιο προχωρημένο στάδιο της τροφοπενίας παρατηρείται μικροφυλλία, παραμόρφωση φύλλων (έχουν σχήμα ροπάλου) και έντονη φυλλόπτωση. Σε κλάδους που εμφανίζουν συμπτώματα στα φύλλα, αν αφαιρεθεί με μαχαιρίδιο λεπτό στρώμα του φλοιού, φαίνεται ένας καστανός χρωματισμός που οφείλεται σε νέκρωση του καμβίου. Το σύμπτωμα αυτό είναι χαρακτηριστικό και επιβεβαιώνει την έλλειψη του βορίου.

    Έτσι, δένδρα που υποφέρουν από έλλειψη βορίου φαίνονται από απόσταση σαν χλωρωτικά ενώ καθυστερούν σημαντικά την έναρξη της νέας βλάστησης την άνοιξη. Φύλλα από δένδρα που πάσχουν, περιέχουν βόριο λιγότερο από 20 ppm, ενώ φύλλα από φυσιολογικά δένδρα περιέχουν βόριο πάνω από 20 ppm (επί ξηρού βάρους).

    Προστίθενται στο έδαφος 300-500 γρ βόρακα ανά δένδρο πλήρους ανάπτυξης, ενώ σε νεότερα δένδρα χορηγούνται μικρότερες ποσότητες (10 γρ ανά έτος ηλικίας από την στιγμή φύτευσης στο χωράφι). Για γρηγορότερη αντίδραση των δένδρων μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η υδατοδιαλυτή μορφή του βορίου (Solubor, κ.ά.) με διαφυλλική εφαρμογή ή μέσω του δικτύου άρδευσης αν υπάρχει.

Τροφοπενία Καλίου

     Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της τροφοπενίας αυτής είναι ένας μεταχρωματισμός των φύλλων (απόχρωση ορείχαλκου) που αρχίζει από την κορυφή του ελάσματος και σταδιακά καταλαμβάνει ολόκληρο το φύλλο ή το μεγαλύτερο μέρος του. Παράλληλα, παρατηρείται ξήρανση στο κορυφαίο τμήμα του φύλλου κατά 1/3-2/3 του μήκους του.

    Παρατηρούνται επίσης, μικρό μήκος νέας βλάστησης, μικροφυλλία, φυλλόπτωση και ξήρανση κλαδίσκων. Σε προχωρημένο στάδιο της τροφοπενίας, η παραγωγή του δένδρου μειώνεται πολύ.

  Η διάγνωση με τα παραπάνω συμπτώματα μόνο δεν είναι ασφαλής. Χρειάζεται επιβεβαίωση με ανάλυση φύλλων. Εάν η περιεκτικότητα των φύλλων σε κάλι είναι 0,1-0,3% (επί ξηρού βάρους) τότε μπορούν τα συμπτώματα να αποδοθούν με βεβαιότητα στην τροφοπενία καλίου. Δένδρα που δεν παρουσιάζουν συμπτώματα έχουν περιεκτικότητα καλίου στα φύλλα που κυμαίνεται από 0,4 μέχρι 1,7%.

     Πολλές φορές η τροφοπενία καλίου οφείλεται στη ξηρασία (δέσμευση καλίου από τα κολλοειδή της αργίλου) και στην αδυναμία των δένδρων να απορροφήσουν κάλιο από το έδαφος. Καλλιεργητικές φροντίδες που συμβάλλουν σε μεγαλύτερη ανάπτυξη του ριζικού συστήματος των δένδρων και στην εξασφάλιση επαρκούς υγρασίας στο έδαφος, διορθώνουν ή τουλάχιστον αμβλύνουν το πρόβλημα.

     Στις περιπτώσεις που τα εδάφη δεσμεύουν κάλιο, είναι απαραίτητη η προσθήκη μεγαλύτερων ποσοτήτων καλιούχου λιπάσματος. Συνήθως χορηγούνται 10-15 κιλά θειϊκού καλίου ανά δένδρο μέσης ανάπτυξης.

     Εναλλακτικά, μπορεί να χορηγηθεί το μισό κάλι το χειμώνα σε μορφή θειϊκού καλίου και να γίνουν συμπληρωματικές λιπάνσεις με υδατοδιαλυτό νιτρικό κάλιο μέσω του δικτύου άρδευσης, αν υπάρχει. Το νιτρικό κάλι χορηγείται με την υδρολίπανση σε δόση 300-500 γρ/δένδρο μετά την καρπόδεση.

Τροφοπενίες Ασβεστίου και Μαγνησίου

    Τα κυριότερα συμπτώματα της έλλειψης ασβεστίου είναι η χλώρωση του ακραίου τμήματος των φύλλων, όπως και στην τροφοπενία βορίου, που όμως συνοδεύεται με λεύκανση των νεύρων στην περιοχή  του χλωρωτικού τμήματος των παλαιών φύλλων. Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της έλλειψης μαγνησίου είναι η χλώρωση των φύλλων που αρχίζει από την κορυφή ή τα πλάγια του ελάσματος και προοδευτικά καταλαμβάνει ολόκληρη την επιφάνειά του, η έντονη φυλλόπτωση και η φτωχή βλάστηση.

     Η διόρθωση της τροφοπενίας ασβεστίου γίνεται μάλλον εύκολα με προσθήκη 5-10 κιλών οξειδίου του ασβεστίου ή μαρμαρόσκονης ανά ελαιόδενδρο.

     Προσδιορισμός του pH του εδάφους πριν την εγκατάσταση του ελαιώνα και προσθήκη ασβεστίου μετά από χημική ανάλυση, είναι η σωστότερη και μονιμότερη μέθοδος.

     Η τροφοπενία μαγνησίου διορθώνεται με την προσθήκη 300-500 γρ οξειδίου του μαγνησίου (πχ 1,2- 2,0 κιλά/δένδρο κιζερίτη ή 3,0-5,0 κιλά θειϊκό καλιομαγνήσιο, που περιέχει και κάλιο για ταυτόχρονη λίπανση με το στοιχείο αυτό) ή με ψεκασμό των δένδρων με 2-4% διάλυμα υδατοδιαλυτού θειϊκού μαγνησίου.

Αζωτούχα Λιπάσματα

 Τα αζωτούχα λιπάσματα που χρησιμοποιούνται συνήθως στην ελιά είναι τα παρακάτω:

Θειϊκή αμμωνία. Διατίθεται σε δύο μορφές:

– Κρυσταλλική (21-0-0) και

– Κοκκώδης (20,5-0-0)

    Η θειϊκή αμμωνία περιέχει επίσης 23-24% θείο. Είναι κατάλληλη για ασβεστούχα–αλκαλικά εδάφη, στα οποία λόγω της μείωσης του pH στη ριζόσφαιρα, αυξάνει τη διαλυτότητα του φωσφόρου και των ιχνοστοιχείων (σίδηρος, ψευδάργυρος κλπ). Δεν συνιστάται η χρήση της σε όξινα εδάφη. Η κοκκώδης μορφή προσφέρεται ιδιαίτερα για μηχανική διασπορά με λιπασματοδιανομείς.

  Για την αποφυγή μεγάλων απωλειών από εξαέρωση αμμωνίας, συνιστάται η εφαρμογή της να γίνεται με ενσωμάτωση στο έδαφος (φρεζάρισμα).

   Το άζωτο βρίσκεται σε αμμωνιακή μορφή, η οποία δεν απομακρύνεται εύκολα από το έδαφος. Γίνεται διαθέσιμο στα φυτά, κυρίως μετά από σταδιακή μετατροπή σε νιτρική μορφή, μέσα σε λίγες εβδομάδες από την εφαρμογή. Έχει έτσι καλή υπολειμματική

δράση και προσφέρεται για λιπάνσεις νωρίς στην καλλιεργητική περίοδο.

Νιτρική αμμωνία. Διατίθεται σε κοκκώδη μορφή με περιεκτικότητα σε άζωτο 33-34,5% (33,5-0-0 ή 34,5-0- 0 κ.ά.).

Είναι πολύ ευδιάλυτη στο έδαφος, όπου με ελάχιστη υγρασία παρέχει στα φυτά άζωτο σε νιτρική και αμμωνιακή μορφή. Το νιτρικό άζωτο, το οποίο είναι άμεσα αφομοιώσιμο από τα φυτά, δεν συγκρατείται στο έδαφος και όσο δεν έχει απορροφηθεί από τις ρίζες εκπλύνεται προς το υπέδαφος και τον υδροφόρο ορίζοντα και χάνεται μολύνοντας το περιβάλλον.

      Το αμμωνιακό άζωτο αντίθετα συγκρατείται από το έδαφος και γίνεται σταδιακά διαθέσιμο στα φυτά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Έχει μικρότερη υπολειμματική πρέπει να αποφεύγεται σε όξινα εδάφη και σε υγρές περιοχές, ακόμα και σε ουδέτερα εδάφη, γιατί προκαλεί σταδιακή οξίνιση του εδάφους.

Ασβεστούχος νιτρική αμμωνία. Διατίθεται σε κοκκώδη μορφή και είναι μείγμα νιτρικής αμμωνίας και ανθρακικού ασβεστίου (γύψος), με περιεκτικότητα σε άζωτο 26-28%. Προσφέρεται για χρήση αντί της θειϊκής ή νιτρικής αμμωνίας, σε όξινα εδάφη καθώς και σε περιοχές με υγρό κλίμα για την αποφυγή της οξίνισης των εδαφών.

Ουρία. Είναι ευδιάλυτη στο νερό και περιέχει το άζωτο σε οργανική μορφή (45-46% Ν). Είναι πηγή αζώτου βραδείας δράσεως (γιατί πρέπει πρώτα να μετατραπεί σε αμμωνία για να γίνει αφομοιώσιμη) και αυτό περιορίζει τις απώλειες νιτρικού αζώτου από έκπλυση.

      Στο έδαφος έχει οξεογόνο επίδραση, ενώ στα ασβεστούχα εδάφη παρατηρούνται έντονες απώλειες λόγω εξαέρωσης της αμμωνίας. Για την αποφυγή των απωλειών αυτών, θα πρέπει η χορήγηση της ουρίας να γίνεται με άμεση ενσωμάτωση ή με εφαρμογή άρδευσης αμέσως μετά τη διασπορά ή τέλος με υδρολίπανση. Στην ελιά συνιστάται για συμπληρωματική αζωτούχα λίπανση με διαφυλλικούς ψεκασμούς, καθώς και για υποβοήθηση της απορρόφησης ιχνοστοιχείων από τα φύλλα. Για αποφυγή τοξικοτήτων στις καλλιέργειες θα πρέπει οι προσμίξεις διουρίας να είναι μικρότερες από 2% για εφαρμογή ουρίας από το έδαφος και μικρότερες από 0,25% για διαφυλλική εφαρμογή.

Καλιούχα Λιπάσματα

     Τα παρακάτω καλιούχα λιπάσματα χρησιμοποιούνται συνήθως στην ελιά

Θειικό κάλιο. Διατίθεται σαν σκόνη ή κοκκώδες για εφαρμογή στο έδαφος και σε κρυσταλλική (υδατοδιαλυτή) μορφή για εφαρμογή με υδρολίπανση ή διαφυλλικούς ψεκασμούς. Περιέχει 48-50% Κ2Ο και γύρω στο 17% S. Έχει χαμηλό δείκτη αλατότητας και ενδείκνυται για εδάφη με προβλήματα αλατότητας. Για εφαρμογή με υδρολίπανση έχει το μειονέκτημα της βραδείας διαλυτοποίησης σε θερμοκρασίες κάτω από 20οC.

Νιτρικό κάλιο. Διατίθεται σε κρυσταλλική ή σε κοκκώδη μορφή. Είναι πολύ ευδιάλυτο και προσφέρεται ιδιαίτερα για εφαρμογή με υδρολίπανση ή διαφυλλικούς ψεκασμούς. Είναι πηγή καλίου (46% Κ2Ο) αλλά και νιτρικού αζώτου (13% Ν). Συνιστάται για διαφυλλική λίπανση και μέσω του αρδευτικού συστήματος.

Θειϊκό καλιομαγνήσιο Patentkali®. Είναι μίγμα λιπάσματος θειϊκού καλίου και θειϊκού μαγνησίου. Περιέχει 28% K2O, 8% Mg και 18% S. είναι προϊόν της BASF, και συνιστάται για καλλιέργειες που απαιτούν μαγνήσιο αλλά είναι ευαίσθητες στο χλώριο

Φωσφορικά Λιπάσματα

  Για προσθήκη στο έδαφος συνιστώνται:

1) Το απλό υπερφωσφορικό (τύπος 0-20-0) ή

2) Το τριπλό υπερφωσφορικό (τύπος 0-46-0), τα οποία διατίθενται σε κοκκώδη μορφή.

     Για εφαρμογή με υδρολίπανση συνιστώνται τα κρυσταλλικά υδατοδιαλυτά :

1) Φωσφορικό μονοαμμώνιο (τύπος 12-61-0) και

2) Φωσφορικό διαμμώνιο (τύπος 21-53-0).

Λιπάσματα Βορίου

       Για την πρόληψη και τη θεραπεία της τροφοπενίας βορίου μπορεί να γίνει προσθήκη στο έδαφος του βόρακα ή εφαρμογή με υδρολίπανση (ή και με διαφυλλικούς ψεκασμούς) διαφόρων διαλυτών μορφών βορίου που διατίθενται στην αγορά.

ceb5cebbceb9ceb11

64 thoughts on “Λίπανση ελιάς

  1. kalispera ime apo serres ke eho 85 eleodentra apo to 1987 itela na rotiso ti lipansi na kano gia na ehoun apodosi ta dentra ke pious mines hriasete i lipansi fetos den mporesa na asholito katolou dioti ipovlitika se anihti enhirisi kardias ta sas imoun ipohrreos an mou dinate kapies simvoules sas efharisto ek ton proteron

    • Φιλε Γιώργο καλησπέρα, για να γίνουν τα δεντρα σου ομορφα και αποδοτικά θα λιπενεις κάθε χρονο τέλη Γενάρη με θεικη αμονια και επειδή τα δεντρα σου είναι μεγάλα θα τους βαζεις 3 κυλά στο καθενα σκορπιστα γυρο από το δεντρο,κλαδεμα κάθε 4 χρονια και κάθε χρονο ενα απαλο καθαρησμα στο εσωτερικο του δεντρου.Ζαχαρίας απο ηράκλειο Κρήτης.

  2. Καλησπέρα ξέρει κάποιος να μου πει αν μπορω να κάνω φυλλοδιάγνωση μόνος μου;Να δω αν λείπει κάποιο στοιχείο απο τις ελιες;Υπάρχουν Κιτ για ανάλυση εδάφους υπάρχει και κάτι αντιστοιχο για τα φύλλα;Ξέρω οτι δεν ειναι οτι καλυτερο αλλά για να εχω μια ιδέα που βρίσκονται.

    • Οχι, πρεπει να απευθυνθητε σε εργαστηριο και μαλιστα καλό θα ηταν να ειναι και διαπιστευμενο για να εχετε το κεφαλι σας ησυχο.

  3. θα ηθελα να μαθω για τον τροπο παρασκευης του οξυοχλωριουχου σκευασματος χαλκου από ασβεστη και γαλαζοπετρα και τι αναλογια απτο κάθε ένα σε νερο 1000κιλ ενός τονου δηλ,ευχαριστω,,,

  4. Kαλησπερα, εχω ελαιοδεντρα 2 χρονων και ηθελα να ρωτησω στην περιοδο της ανθοφοριας τι ραντισματα πρεπει να γινονται ?

    • 2 χρόνων ελαιόδεντρα δεν χρειάζονται ψεκάσματα ακόμα γιατί δεν είναι παραγωγικά.

  5. οταν τα παλια φυλλα της ελιας κιτρινιζουν[ πρασινοκιτρινα στην αρχη κ μετα κιτρινα σαν το λεμονι κ πεφτουν στο τελικο σταδιο] απο τι προερχεται.τα δεντρα ειναι εξι εφτα ετων..

    • Πολλά μπορεί να είναι!!! Συνηθως τα φυλλα πεφτουν όταν υπάρχει προβλημα με κυκλοκόνιο αν προσέξετε μπορει να διακρίνετε και μαυρες κηλίδες-κύκλους (εξ ου και τ’ ονομα) καθώς ο τρόπος πτώσης τον οποίο περιγράφετε εκει οδηγεί. Προφανώς είναι καλύτερα να δει τα δένδρα σας κάποιος περισσότερο ειδικός κι αν ειναι ευκολο και με αυξημένες γνώσεις στο θέμα που θέτετε.

  6. ξερει κανεις να μου πει που μπορω να βρω στην Κρητη Κοπρια.
    για βιολογικη καλιεργεια. περιπου 100-150 σακια. Ονομα-Τηλεφωνο. Ευχαριστω

  7. Εχω καλαμον δεντρα ηλικια 80 χρόνον! ! Απο παππουμου ειναι σε βουνο τραγανα και θελω να ειναι παραγογεικα ειναι πολι ψηλα δεντρα και στο μαζεμα ειναι δυσκολα φτανουν δεκατεσερα μετρα να χαμειλωσω τους αετους ποιο κατο κ σιγα να της κατεβαζω? Ο παππους μια χρονιά έριχνε 0-20-0φωσφορικο.και την αλλη 15-15-15.ιουνιο ασβεστουχο και την αλλη χρονια νιτρικηη ουρικη αμωνια κ 2 χρονια βοριο.η αποδωση ομως δεν ειναι και τοσο αποδοτικη για 80 δεντρα.οπως παλια μου ελεγε κ 4-5κλουβες καρπο.δεν θειματε ομως να μου πει αν τα δεντρα ηταν χαμηλα σε ύψος λογο ηλικιας που ειναι για του λεω να χαμειλωσω σιγα σιγα και λογο που τα μεγαλωσε τοσα χρονια λιπατε να τα κοψει ευχαρειστω τιωπρεπει να κανω για καλυτερο αποτελεσμα..????

    • κόψε τα γιατροσόφια με υπερφοσφωρικά, νιτρικές και μπούρδες. Ρίξε τον γενάρη, 3 κιλά από ένα σύνθετο τύπου 20-8-15 +Β ή 18-5-10+Β, ή κάτι παρόμοιο, με πολύ άζωτο, λιγότερο κάλιο, ελάχιστο φόσφωρο και ελάχιστο βόριο. Κάθε 3 χρόνια ρίξε 300 γρ/ρίζα βόρακα σκορπιστά και 500γρ/ρίζα θειικό σίδηρο (βιτριόλι). Έτσι θα κατεβάζεις κιλά.

      • και μην αμελήσεις να κάνεις δύο χαλκούς με βορδιγάλειο, ένα στα μέσα σεπτέβρη και ένα στον φλεβάρη, και ένα εντομοκτόνο στο μούρο για βαμβακάδες.

      • καλημερα βασιλη θελω να ρωτισω αν μπορω να ρειξω ουρια στης ελιες σε διαφυλλικη μορφη για να εχω καλυτερο αποτελεσμα στην ελια για να γινει ποιο βαρια να κανει κουκουτσι ψυχα δλδ.2με 4 κιλα στον τονο μεσα μαιου και ιουνιου

    • Επίσης κάνε ένα πολύ αυστηρό κλάδεμα και στις τομές να βάλεις βορδιγάλειο για να μην εισχωρήσουν ασθένειες + να μην ξεραθεί από τυχόν παγετό!

  8. Παράθεμα: Λίπανση ελιάς - CretaPress

    • Φίλε Γιώργο καλησπέρα to thema zeoli8ou me ενδιέφερε και εμένα..και το ψάχνω αρκετά το μόνο που θα σου πω από αυτά τα λίγα που έψαξα και έμαθα είναι τα εξής.ενας θείοσμου βάζει ζεολιθο σε ψεκασμό 20κιλα στο τόνο..εχει δει μεγαλει διαφορα στα δέντρα και στον καρπό ποιο ποιοτικος με λίγα λόγια..στο ψεκασμό βάζει ζεολιθου πούδρας δλδ ψιλος πολι.και μετά είναι ζεολιθος που είναι σε κοκουσ σαν χαλίκι..τι οποιο έβαλε 4 με 5 κιλά στη ρίζα ..και μου είπε ότι πέφτει μετά από δεκαπέντε χρόνια….ξανά.κ των ρώτησα γιατί.κ απάντηση είναι ότι τόσο κρατα η διάρκεια και η δράση του και τα στοιχεία του..δλδ κάνει καλό και κρατα δεκαπέντε χρόνια..ολα τα στοιχεία..που έχει σιδιρο μαγνισιο κλπ..τα αποροφα σιγά σιγά το δέντρο..μετα όταν το ρίχνουμε το ζεολιθο 4κιλα5αναλογα..αρχιζουμε την λίπανση κανονικά.εδω είναι το θέμα ο ζεολιθος αποροφα όλα τα στοιχεία που έχει το λίπασμα και τρέφει τα δέντρα παρα πολι καλά με αποτέλεσμα κανένα στοιχείο από το λίπασμα δεν φευγει εκατό τα εκατό το περνη το δέντρο..και δεν γίνετε σπαταλη στο λίπασμα παραδηγμα βάζουμε τρεια κιλά στα δέντρα και αποροφα τα δυο κιλά το ριζικό σύστημα το άλλο το πειρε το χωμα τα χόρτα η κατρακιλα δλδ. αυτό κάνει ο ζεολιθος η ιδιότητα του είναι να συγκρατη τα στοιχεία.με αποτέλεσμα γερά δέντρα και ποιο παραγογεικα και οικονομικό στη τσέπη..πως τα έμαθα όλα τώρα αυτά πάμε λοιπόν τυχεα τον πείρα τηλ.τον μπαρπαμ.. τα λέγαμε με ρώτησε για δέντρα πως πάνε και τέτοια έχουμε κάποια απόσταση και γιαυτο τα λέμε διαμέσου τηλ..πολλά τα φάρμακα κ ακρηβα του λέω και δύσκολα τα βγάζω.και μου πρότεινε τη λύση και μου είπε να το ψάξω και στο ίντερνετ.και μου σύστησε έναν καλό πασίγνωστο στο θέμα ζεολιθου.ονομάζεται Νίκος λιγερος..αυτα λιπών φίλε Γιώργο έμαθα από μια πηγή που το κάνει χρονια ο θειοσμου και εντελος τυχεα με βοιθεισε να πιώ λίγο νερό να ξεδειψασω.γιατη την είχα μπροστά και δεν πηγενα..και φέτος θα ξεκεινεισω από μετά την συγκομιδή θα ρωτεισω αν μπορώ να ψεκασω τν Δεκέμβρη.για τον δακο το καλοκαίρι είναι στάνταρ και για άλλες αρωστιες.πέτρα ζεολιθος πλούσια πηγή της Ελλάδος..κατι που μακάρι να βοιθειση όλους μας και όχι να μας τα περνουνε κάτι αιτεριες που τα πουλάν έναν χαλκό χρυσό μακάρι να κάνει και για υγρασία θα γίνει επανάσταση μετα.και κάτι τελευτεο υπάρχουν και κάτι σαιτ.στο ίντερνετ που όταν ψαχτης λίγο θα βρεις και κανένα τηλ από κάτι κριτικούς που ασχολούνται πάρε κ κενενα τελεφονε κάτι θα ξέρουν .καλη αρχή.

      • ……ανηψιέ θόδωρε…..εδώ μπάρμπας…….δεν σου ξαναλέω τίποτα……τα μαρτυράς στο internet ……και μου χαλάς τη δουλειά…Κ.Σ.

  9. Καλημέρα. Θα ήθελα να ρωτήσω αν ξέρει κανεις να μου πει, τι λιπανση κανουμε σε νεαρα δενδριλια 5 ετών. 16-20-0 ή 20-10-0 ειναι καλό (λόγω φωσφόρου για τις ρίζες και αζώτου) ή να αρχίσουμε και με καλιο επειδή αρχίζει και μπαίνει σε καρποφορία; δηλ. ένα λίπασμα τύπου 20-10-10 + Βόριο;

  10. Καλισπερα βασιλη και σε ευχαριστώ για της συμβουλές.σου .ευχομαι με την νέα χρονια να πάω καλά.και θα συμφωνούσα και ένα καλό κλάδεμα που είπε η φίλη ιοαννα…

  11. Καλημέρα. Πραγματικά είναι πολύ ενδιαφέροντα τα όσα.γράφονται.
    Αυτό πού πρέπεινα προσέξουμε πιστεύω είναι η η όση τo δυνατόν μικρότερη επέμβαση στη γη μας και κατά επέκταση στη ελιά.

    • Καλησπέρα Δημήτρη σωστό αυτό που λες αλλά πως θα αποδώσουν τα δέντρα θα μου πεις ποιο παλιά έριχναν. Κοπριά .και τώρα το ψάχνω και εγώ να ρειξω κοπριά από κότες.και για θέμα χρημάτων..εχεις κάποια συμβουλή? Θα ειθελα να μάθω ευχαριστώ πολλή..

  12. καλησπέρα παιδια έχω στην Πρέβεζα λαδοελιές και κορονεικες 50 ετών μεγάλες ελιές αλλά τις κρατάω χαμηλά. Αν ξέρει κάποιος θέλουνν κάθε χρόνο λίπανση γιατί εγώ συνήθιζα να τους ρίχνω ανα 2 χρόνια το 16-20 και τη χρονιά που δεν έχουν καρπο αμμωνία για την βλάστηση. Τώρα μου είπαν ότι θέλουν κάθε χρόνο βασικό. Ισχύει; Εφέτος κανονικά ήταν η σοδειά τους και ενω είχα πολύ άνθος τελικά δεν κράτησαν και πολύ θα έχουν και του χρόνου λέτε; Συνίθιζα να τις ρίχνω 7 κιλά λίπασμα στην κάθε μια και στις κορονεικες που είναι μπολιασμένες 6 ετών 3 κιλά

  13. Καλησπέρα! Η κοπριά ειναι ένα πολύ καλό εδαφοβελτωτικό. Η καλύτερη σε ποιότητα κοπριά είναι από τα γουρούνια και 2η είναι από κοπριά. Εμείς στον Συνεταιρισμό που εργάζομαι, εμπορευόμαστε κοπριά από κοτόπουλα που είναι σε κλοβωστιχίες και γίνεται κατευθείαν η συλλογή κοτσουλιάς, όχι δλδ στο έδαφος και από εκεί να γίνεται διαχωρισμός από ξένα σώματα… είναι πολύ καλή. Παίρνουν και βιολόγοι και απ’ ότι ψάξαμε είναι πολύ καλές οι τιμές… σχεδόν στο μισό από τα τοπικά καταστήματα… αν σε ενδιαφέρει μπορώ να σου στείλω πληροφορίες. Στείλε μου στο mail

  14. Την καλησπέρα μου σε ολους και καλές γιορτές.
    Προσφατα εφυγε ο μπαμπας μου απο την ζωή και εκ τον πραγματων ανελαβατα 3 κτηματα με 600 ελαιόδεντρα. Απο αυτά τα 50 ειναι 20 ετίας και τα αλλα απο τα παλια τα χρονια. Σημειωνω οτι τα κτηματα αυτά ειναι στην Νότια Πελοποννησο και δεν αρδευονται. Αυτό που εχω παρατηρησει τα τελευταια χρονια τα δεντρα δεν δινουν παραγωγή περιπου 10-30 κιλα ανα δεντρο την καλή χρονια η οποια μπορει να παει σε τρια χρονια. Ο πατερας τους εβαζε ολα αυτα τα χρονια, χρονο παρα χρονο θεικη αμμωνία και τιποτε αλλο. Περαν του κλαδεματος απο που να ξεκινησω με λιπανση (απο φετος) ελεγα για αρχη Patentkali. Σας ευχαριστω εκ των προταιρων.

    • Πιστευω πως μια χημικη αναλυση εδαφους θα ητανε καλο να γινει…

  15. Καλησπέρα και καλή χρονιά σε όλους σας.
    Ύστερα από παροτρύνσεις έμπειρων γειτόνων κατέβασα πολύ χαμηλά ελιές τριαντετίας και βάλε, ίσα ίσα στο σημείο που θα ξαναπετάξουν. Δεν μˊ ενδιέφερε τόσο η καρποφορία όσο το να δυναμώσουν τα δέντρα, να εξυγιανθούν ( είχαν και εξογκώματα σε κάποια κλαδιά τους) , ν άπλώσουν στα πλαινά και να μην αποκτήσουν ξανά τεραάστιο ύψος, ώστε όταν καποια στιγμή καρποφορήσουν να είναι και πιο πρακτική η συλλογή του καρπού. Η λίπανση πότε συστήνετε να γίνει, και με τί λιπάσματα; Ποιος είναι ο ετήσιος κύκλος εργασιών για να τις ξαναφέρω σε υγιή κατάσταση; Βρίσκονται στην Κέρκυρα και υγρασία και βροχοπτώσεις θεωρούνται παρόλα τα τρελά του καιρού σχετικά δεδομένες.
    Σας ευχαριστώ πολύ.

    • Μαρία το καλύτερο είναι από εκεί που θα πάρεις τα λιπάσματα να σου πούν και τη θα βάλεις και πόσο,αυτοί ξέρουν καλύτερα,οι περισσότεροι αν όχι όλοι που έχουν γεωργικά εφόδια είναι γεωπόνοι,ξέρουν καλύτερα από εμάς.

  16. Φυτεψα 20 ελιεσ προδρομου βεροιασ. Πητε μου τα πρωτα βηματα για αναπτυξη. Καλημερα. Τασοσ απο εδεσσα.

  17. Μην λιπαίνετε με ζωικά οργανικά λιπάσματα. Τα ζωικά λιπάσματα μεταφέρουν παθογόνους μικροοργανισμούς. Το καλύτερο φυτικό οργανικό λίπασμα για μένα είναι το Humo Oliva (0% φυτοτοξικότητα).

    http://www.humooliva.com/

  18. Καλησπερα Τάσο τα μικρα ελαιόδεντρα το μονο που θελουν ειναι λιγο βασικό λιπασμα ( 21-8-16 ) τον χειμώνα Δεκέμβρη – Γενάρη και μετα το Ιούνιο παλι ενα υπέρ φοσφωρικο 34.5 -0-0 τον Μάρτιο κανε ενα τσαπίσμα γυρω απο το κορμό να φύγουν τα χόρτα που στην νεαρή ηλικία τα χόρτα ειναι ανταγωνιστικά.
    Αν μπορεις καθε Οκτώβρη και τον Μάρτιο κανε τους ενα ΡΑΝΤΙΣΜΑ με ΒΟΡΔΙΓΑΛΕΙΟ πολτό 2%.
    Και θα δεις οτι θα γίνουν μια χαρα δεντρα.

  19. γεια σας μενω κρητη και εχω ελιες μετριο μεγεθος θελω να ρωτησω θα αρχισο να κανω το πρωτο ψεκασμα με τι φαρμακα να το κανω

  20. Καλησπερα ηθελα να μαθω σε ποσο νερο θα λυοσω το διαφυλικο λιπασμα 20-20-20- εχω ψεχαστηρα Πλατης 12 κιλων Χαλκινη , μπορειτε να μου απαντησετε με κουταλιες της σουπας αλα και με τα Γραμμαρια ευχαριστω πολυ Κος Γιαννης

  21. εχω εμβολιασει κατι ελιες σε ξερικο χωραφι. Τι λιπασμα προτεινεται και ποτε ωστε να βοηθηθουν στην αναπτυξη τους

    • Αυτό που θέλει τώρα είναι ένα αζωτούχο να ενισχύσει την ανάπτυξη των φύλλων… και καλύτερα μια νιτροθειική για άμεση ανάπτυξη…. απλώς θέλει πολύ νερό όταν θα το ρίξεις… μπορείς όμως να ρίξεις και υγρή ουρία 28-0-0, με πότισμα (δεν χρειάζεται να είναι βυτίο). Αυτά για τώρα και αργότερα παίρνεις ένα 20-20-20

      • επειδη το χωραφι ειναι ξερικο και η μεταφορα νερου ειναι σχεδον αδυνατη την ουρια μηπως μπορω να την κανω διαφυλικα;

      • και το βασικο λιπασμα σε τι ποσοτητα πρεπει να πεσει;

  22. εχω κοψει ελιες κορμοτομη εχουν ανικξη αλλα η βλασιδες δε μεγαλωνουν χριαζεται ν βαλω λιπασμα

  23. για σας και απο εμενα δασκαλακις ηρακλης απο χανια ειμαι συνταξιουχος και παραληλα ενας μικρος καλιεργητης ελιας και αμπελιου παρακολουθησααυτα που ανεβασατε ειναι πολυ ορθα και για εναν που ενδιαφερεται και σεδεται την αποψη των αλλων.το μαιλ ειναι iraklis.dask@gmail.com η φιλη ιωαννα αναφερη για κοπρια απο καπιο αγροτικο συναιτερισμο με ενδιαφερη.ευχαριστω εκ των προταιρων.

  24. καλησπεραα…εχω 100 δεντρα 30 χρονων..φετος ειχα προβλημα μ το ηλιοσποριο σαπισαν πολλες ελιες…τ χωραφι δ μ εδωσε φουλ παραγωγη..αλλα εχω κανα 2 χρονια που τ ανελαβα εγω..μ ειπαν ν ριξω 4 κιλα ασβεστη στο κορμο και στο χωμα..αλλα ελεγα φετος να ριξω και βορακα..θελω να ρωτησω..μπορω να τα συνδιασω και τ δυο δηλαδη να ριξω προτα το βορακα και μετα τον ασβεστη?..ευχαριστω

    • Θέλει καλό κλάδεμα για αερισμο του δέντρου , απαγόρευση του καταστροφεα, φρεζαρισμα μόνο μια φορά την άνοιξη και μια στα πρωτοβρόχια . Σεπτέμβρη και Οκτώβριος ραντισμα με χαλκό !!! Και ολα θα πανε καλα!!

  25. Καλησπέρα σας και καλή χρονιά με υγεία!!
    Η μερική εως ολική φυλλόπτωση των κλαδίσκων του κατω τμήματος του δεντρου της ελιας σε εναν ξηρικό ελαιώνα (Ποδιές) που μπορει να οφειλεται? Τους εχω κανει ηδη εναν ραντισμό με μυκητοκτόνο τον Σεπτεμβριο. Νοικιασα ενα κτημα με 100 ελαιωδεντρα περιπου πολλών ετών αλλα ειναι εγκατελημένα μια 20ετία. Εχουν γινει σαν πλατάνια στο υψος και εχουν εσωτερικά ξεραθεί ολοσχερώς. Απο που ξεκινάμε σε λιπανση?

  26. Καλησπέρα και Καλή Χρονιά, έχω καμιά 30αριά ελαιόδεντρα που ελαφρώς κάηκαν αρχή καλοκαιριού ( η χαμηλή κόμη-ποδιές). Τώρα ετοιμάζομαι να κάνω το σχετικό καθάρισμα την μη επανορθωμένων.. Στη συνέχεια, όσον αφορά τη λίπανση, πρέπει να προσθέσω κάτι ιδιαίτερο ?

  27. Γεια σας !ηθελα να μαθω αν ξερει καποιος τι να κανω για να φτιαξω λιγο τις ελιες τις οποιες εχω αλιπαστες γυρω στα 3 με 4 χρονια .Να σημειωσω οτι κλαδευω κ ψεκαζω κανονικα κ η αποδοση των χωραφιων ειναι παρα πολυ καλη.

    • Καταρχήν η ελιά θελει λίπανση καθε χρονο.Κανονας αυτος και δεν αλλάζει .Η ελιά λοιπόν εχει μεγάλες απαιτήσεις σε άζωτο και Κάλι και ελάχιστα σε φώσφορο. Οποτε κανονικα βάζουμε πρωτα το Κάλι κατα προτίμηση θειϊκό Κάλι τον Δεκέμβρη. Περιπου 2 κιλά σε δέντρα πανω απο 20 ετων.Τελη Γενάρη βάζουμε 3-4 κιλά θεϊκή αμμωνια η 2 κιλά ουρια.Η ποσότητα παντα για μεγαλα δέντρα εξαρταται απο τα οικονομικά του καθε παραγωγού.Αν τωρα βαριόμαστε να λιπαινουμε δυο φορες θα αγοράσουμε συνθετικό λίπασμα με πολυ αμμωνία λιγότερο Κάλι και λιγο φώσφορο και μικροποσότητα βοείου,πχ 20-5-10 και 0,5 βοριο η19-5-14 και 0,5 βόριο

      • καλησπερα μανολι εχω καλαμον ελιες ηταν παρατιμενο ερειξα τελος γεναρι ενα συνθετο λιπασμα ερειξα και βοριο μπορω να ρειξω θεικη αμμωνια σε διαφφυλικημορφη η καλητερα 3 κιλα στη ριζα εχω κανει κλαδεμα ειμαι απο δυτικη ελλαδα νομος αιτολωακα.και παθεμε και καταστροφη με την σαπιλα γλοιοσποριο ερειξα και ασβεστοσκονη 6 κιλα τν χειμωνα

  28. Kαλησπερα!
    Η εδαφολογικη μου ανάλυση έδειξε ότι στα χωράφια μου λείπει φώσφορος.
    Σκέφτομαι να ρίξω σε λίγες μέρες 2kg ουριας στο δένδρο και κάποιο υπερφωσφοσρικό τύπου 0-20-0…
    Ξέρει κανείς άμα κάνω τα δύο αυτά λιπάσματα blend μόνος μου και τα ρίξω αν θα γίνουν λάσπη?

    • δεν υπάρχει λόγος ανάμιξης, έτσι δεν θα ξέρεις ακριβώς πόση ποσότητα από το καθένα έχεις ρίξει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s